ملیت :  ایرانی   -  قرن : 5 منبع : اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
(440 -357 ق)، عارف و صوفى اشعرى. در یكى از قراى شمال خراسان در میهنه به دنیا آمد. قرائت قرآن را در زادگاه خود، نزد ابومحمد عنازى و ادبیات عرب را نزد ابوسعید عنازى آموخت، سپس براى ادامه‏ى تحصیلات به مرو رفت و نزد ابوعبدالله خضرى، مدت پنج سال متفق و مختلف (فقه تطبیقى میان مذاهب اربعه) را فراگرفت. پس از مرگ خضرى، به محضر ابوبكر قفّال رفته و پنج سال نزد وى فقه خواند. در این زمان بسیارى از بزرگان علماى عصر مثل ابوعلى سنجى و ناصر مروزى و ابومحمد جوینى همدرسان وى بودند. بعد از 378 ق به سرخس رفت و نزد ابوعلى زاهر بن احمد فقیه به تكمیل تحصیلات خویش پرداخت. پس از مرگ وى از طریق لقمان سرخسى به خانقاه ابوالفضل حسن سرخسى راه یافت و تحت تأثیر سخنان پیر خود، علوم رسمى و علوم ظاهر را به یكسو نهاد و از جانب او نزد ابوعبدالرحمن سلمى راه یافت و پس از مرگ وى به آمل طبرستان رفت و حدود یك سال مقیم خانقاه ابوالعباس قصاب آملى شد و از دست او نیز خرقه‏ى تبرّك گرفت. ابوسعید در علوم تفسیر، حدیث، فقه و تصوف تبحر داشت و كرامات بسیارى نیز به وى منسوب است. وى حدیث را از ابوعلى شبویى و ابوبكر جوزقى آموخت. بسیارى از علماى حدیث و تصوف از ابوسعید اجازه‏ى روایت حدیث داشتند. حسن سمرقندى در مجلس وى حضور مى‏یافت و ابوبكر عبدالله نسّاج و ابوعلى فارمدى و ابو عمر و بشخوانى از مریدان ابوسعید بودند. به ابوسعید شعرهاى بسیارى منسوب است كه در مجموعه‏اى به نام رباعیات ابوسعید گرد آمده است اما آنچه كه مسلم است كه ابوسعید سروده دو رباعى و یك بیت بیشتر نیست. شعر دوستى بیش از حد ابوسعید و خواندن شعرهاى مناسب در حالات مختلف و گفتن همان دو رباعى سبب شده وجود او نیز مانند خیام مركزى براى انتساب رباعیهاى عاشقانه و عارفانه گردد. ابوسعید سرانجام در میهنه درگذشت و در همان جا به خاك سپرده شد. از آثار وى : «نام‏هایى كه میان او و میان ابن سینا رد و بدل شده است»؛ «مقامات اربعین» یا «چهل مقام»؛ احوال و كرامات وى در دو كتاب «اسرار التوحید» و «حالات و سخنان ابوسعید» به وسیله نوادگان وى گرد آمده است.[1] فضل‏اللَّه بن ابى‏الخیر میهنى، صوفى و شاعر بزرگ مشهور قرن چهارم و پنجم (و. 357 ه.ق./ 967 م.- ف. میهنه 440 ه.ق./ 1048 م.). وى پس از آنكه از تحصیلات ادبى و دینى در میهنه و مرو و سرخس فراغت یافت، چندى در سرخس و نیشابور و آمل به ریاضت و سلوك سرگرم بود تا عارفى كامل شد و در خانقاه خود در میهنه و چندى در نیشابور به ارشاد سالكان و وعظ و هدایت پرداخت و در 83 سالگى در میهنه درگذشت. وى از قدیمى‏ترین كسانى است كه اصول تصوف را در خراسان اشاعه داد و قول و سماع را در میان خانقاهیان متداول ساخت. اسرار التوحید.